على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

653

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بىثبات بودن . بنىآدم ( bani - dam ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - اولاد آدم و مردمان . بنى اسرائيل ( bani - esr il ) ج ا . پ . اولاد حضرت يعقوب كه همهء طوايف يهود باشد . بنيادگر ( bony d - gar ) ا . پ . بنا و معمار . بنيامين ( beny min ) ا خ . ع . برادر حضرت يوسف پيغمبر . بنيان ( bany n ) ا . ع . كار و كسب . و سخن بد . وا . خ . نام آبى مر بنى تميم را . بنيان ( bony n ) ا . ع . بنا و ديوار گرد برآورده . و ا خ . نام حوض نعمان كه بركه‌اى بود آبش در نهايت شورى و تلخى و به بركت قدوم سرور كائنات شيرين و گوارا گرديد . بنيان ( bony n ) م . ع . بنى بناء و بنيانا . مر . بناء . بنيان ( bony n ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بنا و بنلاد و بنياد . و بنيان نهادن ف م . : بنا نهادن . بنية ( benyat ) م . ع . بنى بناء و بنية . مر . بناء ( ben ' ) . بنية ( bonyat ) و ( benyat ) ا . پ . بنا و نهاد و آفرينش چيزى يق فلان صحيح البنية اى الفطرة . ج : بنى ( bon ) و ( ben ) . بنية ( baniyyat ) ا خ . ع . كعبه - بدان‌جهت كه شرف و بزرگى دارد - يق لاورب هذا البنية ما كان كذا و كذا . بنيچ ( banic ' ) ا . پ . لباس و پوشاك . بنيچه ( bonic'e ) ا . پ . جمعى كه ديوانيان بر اصناف حرفت و املاك مىبندند . و بنيچه بستن ف م . : تعيين كردن جمع و بدهى هر صنف و ملكى را . بنيز ( beniz ) و ( baniz ) م ف . پ . هرگز و حاشا . و تعجيل و زود . و گاه مانند كلمهء موصول بمعنى نيز و ايضا استعمال مىگردد . بنى طى ( bani - tayy ) ج ا خ ع . قبيله‌اى از عرب . بنى فاطمه ( bani - f tema ) ج ا . پ . سادات و ذرارى سرور كائنات صلوات اللّه عليه و آله - چه اولاد آن سرور منحصر شد به اولاد فاطمه عليها السلام و از ساير بنات آن حضرت اولادى نماند . بنيقة ( baniqat ) ا . ع . خشتك پيراهن . يا گريبان آن . و دو دايرهء سينهء اسب . و گرههاى مخارج خوشهء انگور . و موهاى پيچان كه ميان شكنهاى تهيگاه اسب است . بنيك ( banik ) ا . پ . ابريشم فرومايه و پست كه كج نيز گويند . بنين ( banin ) ص . ع . خردمند صاحب رأى . و ا خ . نام پدر عبد الغنى محدث . بنين ( bonayn ) ا خ . ع . نام شخص محدثى . بنيوش ! ( beneyuc ) و ( bonoyuc ) پ . كلمهء امر يعنى بشنو و يا گوش بده . بنيوشيدن ( beneyucidan ) ف م . پ . شنيدن و گوش دادن . بنيه ( bonye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نهاد و آفرينش چيزى - و ضعيف البنيه ص . : سست نهاد . و قوى البنيه : سخت نهاد . و بىبنيه : ضعيف و لاغر . بو ( bu ) و ( bov ) ا . پ . رايحه و تأثرى كه بواسطهء تصاعد پاره‌اى اجسام در قوهء شامه حاصل مىگردد . و بمعنى اميد و آرزو . و گوشت بز كوهى . و بو بردن ف م . : احساس كردن و واقف شدن و خبردار گرديدن و پى بردن . بو ( bu ) پ . كلمهء امر از بودن يعنى باش . بو ( bu ) پ . كلمهء فعل مخفف بود و يا بوم . بو ( bu ) ا . ع . مخفف ابو يعنى پدر . بو ( bavv ) ا . ع . بچهء ماده شتر . و پوست شتر بچه‌اى كه پر از كاه و جز آن كرده و در پيش شتر بچه مرده برند تا به گمان بچهء خود شير دهد . و خاكستر . و مرد گول . - مؤنث : بوة . بوء ( bav ' ) م . ع . باء اليه بوء ( از باب نصر ) : رجوع كرد بسوى او . و يا منقطع شد . و بوءت به و اليه و بؤته اليه : راجع ساختم او را سوى او . و باء : موافق شد . و باء بدمه : اقرار كرد و اعتراف نمود به خون آن . و باء بذنبه بوء و بواء : اعتراف كرد بگناه خود . و كذا باء بحقه يعنى اعتراف كرد به ضرر خود نه بر نفع خود قوله تعالى : وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ اى رجعوا به اى صار عليهم . و كذلك باء باثمه . و باء دمه بدمه : برابر ساخت خون قاتل را به خون قتيل . و باء بصاحبه : كشته شد بدل صاحب خود . و يق بوء به ( بصيغة الامر ) اى كن ممن يقتل به . و باء القاتل بالقتيل : كشت قاتل را به خون قتيل . المثل : بائت عرار بكحل - عرار كقطام و كحل كفلس : نام دو گاو كه با هم شاخ زدند و هر دو مردند - و اين مثل را در دو چيز برابر گويند . بوا ! ( bov ) پ . كلمهء دعا يعنى بادا . بواء ( bav ' ) ا . ع . برابر يق دم فلان بواء بدم فلان اذا كان كفوا له . و اجابوا عن بواء واحد اى بجواب واحد . و ا خ . وادى بتهامه . بواء ( bav ' ) م . ع . باء بوء و بواء . مر . بوء . بوا ( bavv ) ا . ع . جوز بوا : جوز هندى . بواب ( bavv b ) ا . ع . دربان و نگهبان در .